سنگ عباسآباد به عنوان مشهورترین عضو خانواده تراورتنها، سالهاست که پیوند میان سنت و مدرنیته...
بررسی اهمیت آب و هوا در انتخاب سنگ بسیار مهم است. چرا که آگاهی از این موضوع ما را با محدودیتهایی که در انتخاب سنگ داریم آشنا میکند. همانطور که میدانید سنگها از نظر ساختار و بافت با یکدیگر متفاوتند. لذا واکنش و میزان دوام آنها در برابر شرایط هوایی مختلف متفاوت خواهد بود. این مسئله ایجاب میکند تا با شناخت بیشتر نسبت به سنگها، با توجه به شرایط اقلیمی منطقهی خود سنگی مناسب را انتخاب کنید.
مقولهی اهمیت آب و هوا در انتخاب سنگ را میتوان در خصوص همهی جنبههای کاربردی سنگ بررسی کرد. با این حال، بیشترین اهمیت در این میان به سنگ نما، سنگفرش و … اختصاص دارد. چرا که در این شرایط سنگ در محیط بیرونی و در معرض شرایط جوی قرار دارد.
در ادامه بررسی اهمیت آب و هوا در انتخاب سنگ، بهتر است ابتدا نگاهی به تاثیراتی داشته باشیم که شرایط جوی بر سنگها خواهند داشت. این تاثیرات از جنبههای مختلفی قابل بررسی هستند. انواع تاثیر هوا زدگی بر سنگ را در ادامه میخوانید.
یکی از شرایط مخرب سنگهای ساختمانی، سرمای شدید است. از این روست که انتخاب سنگ مقاوم در مناطق سردسیر اهمیت زیادی پیدا میکند. یخزدگی به ویژه در سنگهایی که ساختار متخلخلی دارند تاثیر بیشتری خواهد داشت. چرا که نفوذ آب به این سنگها باعث ایجاد یخ در درون بافت سنگ میشود.
اختلاف چگالی آب و یخ باعث میشود در فرآیندهای یخزدگی و ذوب در طول روز و شب، سنگ به تدریج دچار شکستگی و ترک شود. چرا که تغییر پیوسته از آب به یخ و برعکس، باعث انبساط و انقباض شده و در نهایت به ساختار سنگ فشار وارد میکند.
دیگر عامل طبیعی تاثیرگذار بر سنگ، تابش آفتاب است. تابش مستقیم آفتاب قادر است کیفیت ظاهری برخی از سنگها را دستخوش تغییر قرار دهد. سنگها به ویژه در مناطق گرمسیری، به تدریج مات شده و براقیت اولیه خود را از دست میدهند.
علاوه بر تاثیرات مستقیم مانند یخزدگی و تابش آفتاب، بارانهای اسیدی در مناطق صنعتی و آلوده میتواند باعث فرسایش شیمیایی سنگ شود و منجر به تغییر رنگ، زوال ساختار و کاهش زیبایی ظاهری گردد؛ بنابراین، در چنین مناطقی سنگهایی مانند تراورتن کاشان یا ابیانه که مقاومت اسیدی بالایی دارند، اولویت دارند. همچنین، اشعه UV خورشید میتواند بافت سنگ را ضعیف کند، به ویژه در سنگهای حساس مانند مرمریت. برای افزایش دوام، نکات نگهداری مانند تمیزکاری منظم با مواد غیراسیدی، پر کردن منافذ با رزین یا اپوکسی، و نصب خشک با شیببندی مناسب برای تخلیه آب ضروری است تا از نفوذ رطوبت و آلایندهها جلوگیری شود و عمر مفید سنگ را تا چندین دهه افزایش دهد.
به این ترتیب بیشتر به اهمیت آب و هوا در انتخاب سنگ پی میبریم. برای مثال در مناطقی که اشعهی آفتاب میتواند تاثیر مخربی بر سنگ داشته باشد، استفاده از سنگهایی همچون تراورتن انتخابی مناسب است.
سنگها از عناصر مختلفی تشکیل شدهاند. هر یک از این عناصر به خودی خود ویژگیهای منحصربهفردی دارند. به همین دلیل واکنش و اتفاقی که در شرایط مختلف آب و هوایی برای آنها میافتد متفاوت خواهد بود. اما در مجموع این عناصر گاهی میتوانند نقشی مخرب در سنگ ایفا کنند.
برای مثال وجود آهن در گرانیت یکی از مسائلی ست که نباید از آن غافل بود. استفاده از سنگهایی که چنین عنصری دارند، قواعد خاص خود را دارد. برای نمونه به کار بردن این سنگ به عنوان نما در مناطق مرطوب اشتباهی بزرگ است. چرا که به تدریج در بافت سنگ شاهد زنگزدگی و ظاهری ناخوشایند در سنگ خواهید بود.
اهمیت آب و هوا در انتخاب سنگ ساختمانی باعث میشود پارامترهایی برای انتخاب تعیین کنیم. این پارامترها را در زیر خواهید خواند. پس از مطالعهی این اطلاعات، با توجه به شرایط آب و هوایی محل زندگی خود نسبت به انتخاب بهترین سنگ برای ساختمان خود اقدام کنید.
یکی از نکاتی که باید در انتخاب سنگ به آن توجه شود، رنگ است. تیره یا روشن بودن سنگ، به ویژه سنگ نما اهمیت بسیاری دارد. در بررسی اهمیت آب و هوا در انتخاب سنگ، به لزوم مقاومت در برابر تابش آفتاب اشاره کردیم. اما نکتهی دیگری که باید بدانید، میزان جذب گرما و سرما توسط سنگ است.
به این ترتیب بهتر است در مناطق گرمسیری از سنگهایی با رنگ روشن استفاده کنید. چرا که سنگهای تیره حرارت نور خورشید را بیشتر جذب کرده و سبب گرمای بیشتر ساختمان میشود. عکس این موضوع نیز صادق است. در مناطق سردتر میتوانید با انتخاب سنگهای تیره و مشکی، به جذب حرارت نور خورشید کمک کنید.
نکتهی بعدی توجه به ضریب گرمایی سنگ است. سنگهای ساختمانی و دیگر مصالح ضرایب گرمایی متنوعی دارند. انتخاب سنگی با ضریب گرمایی مناسب میتواند به ذخیره انرژی چه در فصل سرد و چه فصل گرم کمک کند.
معمولاً سنگهایی که ساختاری متخلخل دارند بیشتر عایق حرارتند. چرا که درون آنها فضای خالی وجود دارد که سبب نگاه داشتن گرما یا سرما پشت سنگ میشود.
در قدم بعدی توجه به میزان تخلخل در اولویت است. همانطور که پیشتر اشاره کردیم، تخلخل زیاد میتواند موجب شکستن و یا خوردگی سنگ در بلندمدت شود. آبها جذب سنگهای متخلخل شده و سپس در طول شب یخ میزنند. ذوب شدن این یخها میتواند باعث وارد شدن نم به ساختمان شود.
با توجه به نکاتی که در زمینه تاثیر هوازدگی بر سنگ و اهمیت آب و هوا در انتخاب سنگ عنوان کردیم، شاید به دنبال یافتن چند نمونه سنگ برای مناطق آب و هوایی مختلف باشید. در اینجا چند مثال برای این مورد عنوان میکنیم.
با وجود این که گفتیم سنگ مورد استفاده در مناطق سرد باید تخلخل کمی داشته باشد. با این حال انواع سنگ تراورتن را میتوان گزینهای مناسب برای این مناطق دانست. چرا که مقاومت و استحکام بالایی دارد. سطح تراورتنها به کمک اپوکسی فرآوری شده و تخلخل روی آنها به طور کامل پوشیده شده و جلوی جذب آب گرفته میشود. سنگ گرانیت مشکی نیز سنگی مناسب برای مناطق سردسیریست.
برای این مورد نیز تراورتن گزینهی خوبیست. اما نه همهی تراورتنها. بسیار مهم است که سنگ مورد استفاده تخلخل کمتری داشته باشد. ضمناً هر چه میزان آهک سنگ کمتر باشد، دوام آن در این مناطق بیشتر خواهد بود. استفاده از گرانیت در این مناطق به دلیل زنگ زدن عنصر آهن انتخابی اشتباه است.
ایران دارای چهار اقلیم اصلی است که هر کدام شرایط آب و هوایی منحصربهفردی دارند و انتخاب سنگ باید بر اساس آنها انجام شود. در اقلیم گرم و خشک (مانند مناطق مرکزی و شرقی) که با روزهای گرم، شبهای سرد و بارندگی کم همراه است، سنگهایی مانند تراورتن روشن مانند تراورتن عباسآباد یا دهشیر توصیه میشود زیرا جذب گرمای کمتری دارند و در برابر فرسایش باد و شن مقاوم هستند. در اقلیم گرم و مرطوب (جنوب ایران) با رطوبت بالا و گرمای شدید، تراورتن کمتخلخل مانند تراورتن تکاب یا حاجیآباد مناسب است تا از پوسیدگی و رشد جلبک جلوگیری کند. برای اقلیم سرد و کوهستانی (غرب و شمال غرب) با سرمای شدید و برف زیاد، تراورتن دره بخاری شکلاتی یا گرانیت مشکی گزینههای ایدهآلی هستند که با فرآوری اپوکسی، مقاومت بالایی در برابر یخزدگی نشان میدهند. در نهایت، اقلیم معتدل و مرطوب (سواحل شمالی) نیازمند سنگهایی مانند تراورتن کمآهک است تا در برابر بارندگی فراوان دوام بیاورد.
