استفاده از سنگها در معماری و ساختوساز، قدمتی چند هزار ساله دارد. این کاربرد در گذشتههای دور در ساخت ستونها و دیوارها خلاصه میشد. اما امروزه از این مصالح ارزشمند در ایجاد نما و زیبایی در ساختمانها و دکوراسیون داخلیشان استفاده میشود. یکی از انواع این سنگها، سنگ گرانیت است.
ویژگیهای مختلفی در سنگ گرانیت آن را به گزینهی مناسبی برای استفاده به عنوان یک سنگ ساختمانی تبدیل کردهاند. قصد داریم در این مقاله این ویژگیها را معرفی کرده و در ادامه به بررسی مزایا و معایب این سنگ بپردازیم.
گرانیت به عنوان یکی از سنگهای آذرین درونی شناخته میشود. ساختار این سنگ شامل دانههایی در اندازههای مختلف است. این سنگ از عناصر متعددی همچون فلدسپات، برخی از کانیها و همچنین میکا تشکیل میشود. در حقیقت دلیل تنوع رنگ در نمونههای مختلف این سنگ، غالب بودن هر یک از این عناصر در ساختار آن است.
سنگ گرانیت در طبیعت به رنگهایی نظیر خاکستری، طوسی، صورتی، سیاه و … یافت میشود. یکی از مهمترین پارامترهای بررسی سنگهای ساختمانی، میزان مقاومت آنهاست. لذا بهتر است پیش از ادامه بحث تکلیف میزان مقاومت این سنگ را روشن کنیم. این سنگ از مقاومت بالایی برخوردار است. برای مثال میتوان گفت مقاومت سنگ گرانیت از سنگهایی همچون سنگ مرمریت و همچنین سنگ تراورتن به نسبت بیشتر است.
سطح صیقلی این سنگ که به سختی نیز از بین میرود از دیگر مزیتهای آن است. البته ویژگیهای این سنگ را در ادامه بیشتر از نظر خواهیم گذراند. برای شناخت عمیقتر و گستردهتر این سنگ، بهتر است ابتدا نگاهی به انواع آن بیندازیم.
در حالت کلی سنگ گرانیت در دو نوع طبیعی و رنگ شده قابلاستفاده در ساختمانها است؛ بااینوجود متناسب با محل استخراج آنها، هر یک ویژگیهای مختص به خود را داشته و برای کاربردهایی متمایز از هم قابلاستفاده هستند:
سنگهای گرانیت نهبندان یکی از معروفترین سنگهای گرانیت در ایران هستند. آنها باتوجهبه محل استخراج خود از رنگها، بافتها و کیفیتهای مختلفی برخوردارند و در دستهبندیهای ممتاز درجه یک، سوپر یا صادراتی تفکیک میشوند. از رایجترین سنگهای نهبندان در بازار میتوان به گرانیت طوسی نهبندان بهعنوان یکی از معروفترین گرانیتهای ایران، گرانیت آستان، سنگ گرانیت نهبندان کرم و گرانیت نهبندان پرتغالی اشاره کرد. ویژگی مشترک بین این سنگها جذب آب بسیار پایین و طرح یکدست آنها است.
در یک جمعبندی در خصوص این سنگ به لیست زیر میرسیم:
از پرفروشترین سنگهای گرانیت طبیعی موجود در ایران میتوان به گرانیت نطنز اشاره کرد. این منطقه معدن سنگ گرانیت بسیار زیادی دارد که اغلب دارای رگهای سفید و مشکی هستند. سنگ گرانیت سفید نطنز تنوع بسیار زیادی از بابت مشخصات ظاهری و فنی دارد و در مقابل سنگ گرانیت مشکی قرار میگیرد که بهعنوان پرکاربردترین سنگ گرانیت در صنعت ساختمانی ایران به کار میرود. از نظر استحکام پس از گرانیت قرمز یزد، رتبه دوم را داشته و برای کاربردهای مختلفی همچون نمای ساختمان، دیوار، راهپله، پارکینگ، آشپزخانه، کف و کابینت مورداستفاده قرار میگیرد.
دیگر ویژگیهای سنگ گرانیتی نظنز:
از گرانقیمتترین و البته باکیفیتترین سنگهای گرانیت موجود در ایران میتوان به گرانیت تویسرکان اشاره کرد. رنگ یکدست مشکی به همراه بافت خاص و بسیار مستحکم این سنگ باعث شده تا تقاضای آن در بازار در کنار قیمت بسیار بالایش نسبت به گرانیتهای مشابه برزیلی و چینی افزایش زیادی داشته باشد.
ویژگیهای سنگ گرانیت تویسرکان
یکی از انواع سنگ گرانیت بسیار پرکاربرد و قیمت مناسب ایرانی، گرانیت خرمدره است. ای سنگ اغلب برای مکانهای پرتردد بهعنوان سنگفرش پیادهروها و معابر عمومی استفاده میشود؛ چرا که مقاومت بسیار بالایی نسبت به فشار و سایش دارد، تنوع رنگ و طرح آن بالا بوده و میتوان آن را در مدلهای طوسی، خاکستری، شکلاتی، صدری، طلایی، فیلی، مرادی و ۴ دونگی تهیه کرد.
شهر بیرجند یکی از مناطق دارای ذخیره بالای گرانیت در کشور به شمار میرود و گرانیتهای استخراج شده از معادن آن بسیار خاص هستند. از جمله آنها میتوان به گرانیت سبز خاتم و گرانیت جنگلی اشاره کرد که جزو زیباترین و کمیابترین سنگهای گرانیت در جهان به شمار میروند. اغلب این سنگها صادراتی بوده و به کشورهایی چون آلمان، ایتالیا و چین صادر میشوند. رنگ اصلی زمینه این سنگها سبز بوده و اغلب بهصورت چرمی فراوری میشوند. در کنار رنگ خاص این سنگها، سلامت، دانهبندی، بافت و نقش آن بسیار بینظیر، مقاوم و بیهمتا است؛ سابپذیری عالی داشته و جزو سنگهای انحصاری ایرانی به شمار میروند.
از روشنترین و سفیدترین گرانیتهای موجود در سطح جهان میتوان به سنگ گرانیت زاهدان اشاره کرد. معادن موجود در زاهدان سالانه ۷۰ هزار تن سنگ گرانیت را استخراج میکنند و جزو بزرگترین معادن گرانیت کشور شناخته میشوند. این سنگها از جهت سابپذیری، عدم جذب آب و مقاومت فشاری نمره خوبی را به خود اختصاص داده و اعتبار بالایی نیز دارند. این ویژگیها را در کنار ویژگیهای زیر بگذارید تا این سنگ را بیشتر بشناسید:
سنگ گرانیت جوکار یکی از معروفترین سنگهای گرانیتی است که از معادن بروجرد استخراج میشود. سنگهای گرانیت بروجرد جذب آب و سابپذیری نسبتاً بالایی دارند، از طرفی دیگر شباهت زیاد آنها به سنگهای گرانیت سفید تکاب و سفید نطنز در کنار قیمت مناسبشان باعث شده تا اغلب در فضاهای داخلی و خارجی مکانهای عمومی بهصورت فلیم شده مورداستفاده قرار بگیرند.
از پرکاربردترین سنگهای گرانیت ایرانی برای محوطهسازی ساختمانها و سنگفرش معابر عمومی میتوان به سنگ گرانیت زنجان اشاره کرد. این سنگ اغلب زمینه صورتی شکلاتی کمرنگ داشته و پرمصرفترین سنگهای گرانیت در فضاهای داخلی و خارجی به شمار میروند. از ویژگیهای این سنگ گرانیت میتوان به مقاومت بسیار بالا و بافت خاص آن مشابه با سنگ گرانیت خرمدره اشاره کرد. اغلب از این سنگ بهعنوان کف فضاهای تجاری، آموزشی، اداری و پلههای ساختمانها استفاده میشود.
سنگ گرانیت ایرانی از نظر رنگ و طرح ظاهری بسیار متنوع است و متناسب با معدن استخراج و نوع فراوری آن میتوان این سنگ را در رنگهایی بسیار متنوع و جذاب مورداستفاده قرار داد:
فراوانی سنگ گرانیت مشکی در داخل کشور بسیار زیاد است. معادنی همچون تویسرکان، الموت، نطنز و سیمین بهترین گرانیت مشکی ایران را دارند و از لحاظ کیفی و مقاومت فشاری در یک سطح قرار میگیرند. دراینبین سنگ گرانیت مشکی نطنز و تویسرکان از نظر یکدست بودن و ظاهری یکپارچه شناختهشدهتر بوده و با پرداختها و سورتهای مختلف قابلاستفاده هستند. گرانیت تویسرکان بهعنوان بهترین گرانیت مشکی ایرانی هم سطح گرانیتهای خارجی بوده و قیمتی مشابه با آنها دارد؛ اغلب نیز بهعنوان سنگ مزار مورداستفاده قرار میگیرد.
از پرکاربردترین انواع سنگ گرانیت میتوان به نوع طوسی یا گل پنبه آن اشاره کرد. گرانیتهای طوسی اغلب از معادن نطنز، مشهد، خرمدره، نهبندان، بروجرد و زاهدان استخراج میشوند. دراینبین گرانیتهای طوسی خرمدره و نهبندان از نظر رنگ نسبت به موارد مشابه متمایزتر بوده و طرفداران مخصوص به خود را دارند.
گرانیتهای سفید از رایجترین سنگ گرانیت مورداستفاده در دکوراسیون داخلی به شمار میروند. از آنها نمیتوان برای نمای بیرونی ساختمان استفاده کرد؛ چرا که به راحتی گردوغبار را جذب کرده، کدر شده و دچار لک میشوند. گرانیتهای سفید ایرانی در مقایسه با نمونههای اروپایی قیمت مناسبتری دارند.
در ایران تنها گرانیت قرمز موجود را میتوانید از معادن یزد تهیه کنید. این سنگها نیز بهمانند تمامی گرانیتها دارای کاراکترها و بافتی دانهای هستند و رنگ قرمز آنها بیشتر تناژ زرشکی و جگری دارد.
از زیباترین انواع سنگ گرانیت میتوان نمونههای سبزرنگ آن را معرفی کرد. سنگهای گرانیت سبز مخصوص ایران بوده، اغلب از معادن بیرجند استخراج شده و تنوع بالایی از جهت رنگ و طرح دارند.
نادرترین نوع سنگ گرانیت موجود در بازار را میتوان گرانیتهای آبی عنوان کرد. سنگ گرانیت آبی وارداتی بوده و از نروژ واردات آن به کشور انجام میشود؛ ازاینجهت قیمت بالایی دارد. البته نباید گرانیت فیروزه مشهد را فراموش کنید که زمینه آبی فیروزهای داشته و با رگههای طلایی خودنمایی میکند.
در بخشهای قبل سنگ گرانیت را به صورت کلی معرفی و برخی از انواع آن را نام بردیم. با کاربردهای این سنگ نیز تا حدود زیادی آشنا شدید. در این قسمت تنها مروری خواهیم داشت بر انواع کاربرد سنگ گرانیت تا شناخت بیشتری از این کاربردها داشته باشید.
سنگهای گرانیت ساب خورده اغلب به عنوان سنگ ساختمانی مناسبی برای فضای داخلی ساختمان شناخته میشوند. از جملهی این کاربردها میتوان به سنگ پله، کانتر آشپزخانه، سنگ روشویی، آشپزخانه، دیوارپوش و … اشاره کرد. اما از سنگهای گرانیت ناهموار و بدون ساب در مواردی نظیر سنگفرش پیاده رو و در برخی موارد دیوار پوش نیز استفاده میشود.
در خلال معرفی انواع گرانیت، مزایای انواع آنها را برشمردیم. دیگر مزایای سنگ گرانیت با توجه به ساختار و نوع کاربرد آن:
البته سنگ گرانیت معایبی نیز دارد. از جملهی این معایب میتوان به عدم عایق صوتی و حرارتی بودن آن اشاره کرد. همچنین این سنگ به دلیل تراکم زیاد در ساختارش وزن بسیار بالایی دارد.
نصب این سنگ کمی زمانبر و سخت است. علت این امر لزوم نصب آن با ملات است که سرعت چسبندی پایینی دارد. گفتنیست به دلیل همین وزن زیاد و استفاده از ملات، نصب این سنگ به عنوان نما انتخابی کاملاً اشتباه است.
برای خرید و انتخاب بهترین سنگ گرانیت در استفاده برای کف دیوارها یا بخشی از دکوراسیون منزل خود، باید بدانید که چه ویژگیهایی اهمیت بالایی دارند و نشان از کیفیت بالای سنگ گرانیت هستند.
تمامی سنگهای گرانیت پس از استخراج در کارخانه ساب زده میشوند؛ هرچه که میزان سابپذیر بودن سنگ بیشتر باشد، سطح آن یکدستتر بوده و کیفیت بالاتری خواهد داشت. در زمان انتخاب سنگ گرانیت دقت کنید که لبههای آنها سالم بوده و هیچگونه ترک و شکستگی در آنها وجود نداشته باشد؛ هرچه که زوایای سنگ گونیاتر و ابعاد آن بزرگتر باشد، میتوان از آن برای مصارف مختلف بدون محدودیت استفاده کرد.
همچنین در نظر داشته باشید که وجود رگهها یا لکههای سیاهوسفید بر روی سنگ گرانیت به معنای خالدار بودن آن است و باعث میشود تا درجه کیفی آن به دو یا ۳ سورتبندی شود. این ویژگی علاوه بر تأثیر در ظاهر سنگ، کیفیت آن را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. با وجود تمامی این موارد، بهترین سنگهای گرانیت موجود در بازار ایران را میتوان موارد زیر عنوان کرد:
سنگهایی که برای کف مورداستفاده قرار میگیرند، برخلاف سنگهای نما باید از مقاومت فشاری و سایشی بالایی برخوردار باشند. همچنین با محل مورداستفاده از جمله پارکینگ، کفپوش منزل، محیطهای صنعتی، فضاهای کارگاهی، رمپ و… در تناسب بوده و مخصوصاً در مقابل مواد آلاینده و شیمیایی مقاوم باشند. در بین تمامی انواع سنگ گرانیت، سنگهای نهبندان، خرمدره، نطنز، زاهدان و مروارید مشهد به علت نوع بافت و ویژگیهای کیفی خود بهترین گزینه برای استفاده در کف ساختمان هستند. در بین این موارد سنگ مروارید مشهد به علت نفوذپذیری و جذب آب بالا نسبت به سایرین قیمت پایینتری دارد.
از انواع سنگ گرانیت سفید میتوان به سنگهای نهبندان، نطنز، زاهدان، تکاب، بروجرد و مروارید مشهد اشاره کرد. در بین تمامی این موارد گرانیت سفید نهبندان به علت دانهبندی درشتتر، استحکام بسیار بالایی دارد؛ ازاینجهت فراوری آن در کارخانهها سختتر انجام شده و به همین جهت گرانقیمتترین سنگ گرانیت سفید ایرانی شناخته میشود. پس از آن گرانیت سفید منطقه نطنز را با مشخصههای فیزیکی بسیار مناسب خود داریم که اغلب بهصورت کوب فراوری شده و به کشورهای خارجی صادر میشود. گرانیت سفید بروجرد و گرانیت سفید مروارید مشهد نیز به ترتیب تبههای بعدی را به خود اختصاص داده و اغلب بهعنوان کفپوشهایی روشن و ارزانقیمت مورداستفاده قرار میگیرد.
برای خرید سنگ گرانیت مشکی میتوانید به ترتیب از مشکیترین این سنگها یعنی تویسرکان، سیمین و نطنز استفاده کنید. سنگهای گرانیت مشکی تویسرکان از باکیفیتترین و زیباترین سنگهای گرانیت طبیعی هستند و رقیب اصلی سنگهای گرانیت وارداتی به شمار میروند. این سنگها گزینهای مناسب برای طراحی دیوار، پله و کف در فضاهای مسکونی و تجاری شناخته میشوند.
در حال حاضر بهترین برند سنگ گرانیت موجود در ایران را میتوان گرانیت نطنز معرفی کرد که در سراسر کشور موجود بوده و قابلیت استفاده در نماهای داخلی و خارجی را دارد. از معادن معروف گرانیت نطنز میتوان به معدنهای محمدی، حبیباللهی، شفق، علیزاده، روحاللهی، مولایی، حسینی و احرار اشاره کرد.
باتوجهبه پراکندگی بالای سنگهای گرانیت در سطح جهان معادن این سنگ نیز در کشورمان بسیار زیاد است. از معادن اصلی استخراج سنگ گرانیت در ایران میتوان موارد زیر را عنوان کرد:
برای خرید بهترین سنگ گرانیت لازم است تا پارامترهای مختلفی را در نظر بگیرید؛ در ابتدا بهدقت لبههای سنگ را بررسی کرده و مطمئن شوید که صاف و بدون شکستگی، ترک یا ریختگی باشند. در گام دوم از نظر فراوری آن را بررسی کنید؛ هر چقدر که سنگ گرانیت با دقت بیشتری فراوری شده باشد، کیفیت بالاتری داشته، درخشش آن بیشتر بوده و در طی استفاده کمتر جلوی اولیه خود را از دست میدهد.
متناسب با محل مورداستفاده از سنگ گرانیت حتماً به قدرت جذب آن توجه داشته باشید. برای تشخیص بهتر کیفیت سنگ گرانیت حتماً ویژگیهای فیزیکی همچون سختی، مقاومت به فشار، مقاومت به خراش و چگالی آن را بررسی کنید. تهیه تأییدیهها و گواهینامههای مربوط به کیفیت سنگ گرانیت یکی از کارهایی است که میتواند خیال شما را از بابت کیفیت آن راحت کند.
قیمت سنگ گرانیت به عوامل متعددی وابسته است. از جملهی این موارد میتوان به کیفیت ساب و فرآوری سنگ مورد نظر اشاره کرد. همچنین با توجه به نوع طرح و رنگ زمینه سنگ قیمتهای مختلفی برای آن تعیین میشود.
ضخامت و ابعاد دیگر پارامتر تاثیرگذار بر قیمت سنگ گرانیت است. یکنواختی سطوح، عدم وجود ترک و … نیز در بالا رفتن قیمت این سنگ نقش دارند.
